K&S KANCELARIA RADCÓW PRAWNYCH

Wyrok SN z dnia 15 listopada 2019 r. , sygn. akt V CSK 347/18 – analiza

Wyrok SN zapadły dnia 15.11.2019 r. sygn. akt V CSK 347/18 należy uznać za kolejne orzeczenie w sprawach kredytów frankowych, które w sposób trafny wyjaśnia w jaki sposób należy dokonywać oceny umów pod kątem stosowania przez banki tzw. klauzul abuzywnych.

Po pierwsze SN w tym orzeczeniu potwierdza, że postanowienia umowy ustalone jednostronnie przez bank i przyznające mu uprawnienie do jednostronnego, samodzielnego ustalania kursu kupna i sprzedaży CHF w stosunku do PLN bez wskazania reguł kształtowania tego kursu stanowią postanowienia naruszające dobre obyczaje, godzą bowiem w istotę równowagi kontraktowej stron. W praktyce taka sytuacja odnosi się do niemalże każdego kredytobiorcy frankowego w Polsce – działania banków były bardzo podobne i sprowadzały się do stosowania analogicznych wzorców umownych, których klienci nie mieli możliwości indywidualnego ich uzgadniania.

Sąd Najwyższy wyjaśnia również, że „rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem.” Niewątpliwie z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku umów frankowych – przeważnie dotyczy to swobody banku w określaniu kursu w tabeli (bez wyjaśnienia zasad w jaki ten kurs jest ustalany), stosowanie różnego rodzaju kursu przy wypłacie kredytu lub jego transzy (kurs kupna) a innego przy spłacie (kurs sprzedaży) czy w niektórych przypadkach dowolnej zmiany oprocentowania przez bank.

Skupiając się jednak na podstawowym problemie umów frankowych, jakim jest odwołanie do kursów walut zawartych w „tabeli kursów” banku, w ocenie SN takie działanie oznacza „naruszenie równorzędności stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego”. Zastosowanie przez bank wzorca umowy w którym przewiduje się uprawnienie do ustalania kursu waluty nie może być dowolne, tj. nie określać sposobu ustalania tego kursu lub jego zmiany. Tego elementu brakuje w umowach indeksowanych i denominowanych do franka szwajcarskiego. Sąd Najwyższy zwraca uwagę na konieczność ukształtowania umowy w taki sposób, by konsument mógł przewidzieć, na podstawie transparentnych i zrozumiałych kryteriów, wynikające dla niego z tego faktu konsekwencje ekonomiczne.

Należy zaaprobować ocenę Sądu Najwyższego dokonaną w tym wyroku, iż bez znaczenia jest przy tym to, czy i w jaki sposób umowa jest wykonywana. Zgodnie z art. 3852 KC, oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, co potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt III CZP 29/17.

Uwzględniając powyższe okoliczności widać wyraźną zmianę w ocenie umów indeksowanych i denominowanych dokonywaną przez Sąd Najwyższy – z korzyścią dla konsumentów. Biorąc pod uwagę autorytet Sądu Najwyższego, analizowane orzeczenie jak i inne ostatnie wyroki tego sądu (korzystne dla kredytobiorców), będą miały istotny wpływ na sprawy rozpatrywane przez sądy powszechne – zarówno pod kątem roszczeń o unieważnienie umowy kredytowej jak i o tzw. odfrankowienie.

Łukasz Roszko
radca prawny

Tagi: nieważność, CHF, Sąd Najwyższy, V CSK 347/18, odfrankowienie, kredyty frankowe, franki, unieważnienie, pomoc, kredyt we frankach, wyrok, abuzywność, klauzule niedozwolone, indeksowany, denominowany

Strona korzysta z cookies. Informacje o cookies.