K&S KANCELARIA RADCÓW PRAWNYCH

Wyrok TSUE z dnia 3 października 2019 r. C 260/18 – analiza

Wyrok TSUE zapadły dnia 3.10.2019 r. z pewnością należy uznać za korzystne rozstrzygniecie dla frankowiczów, którego wpływ już widać w rozstrzygnięciach sądów w Polsce.

Przede wszystkim Trybunał potwierdził możliwość unieważnienia umów indeksowanych do franka szwajcarskiego i oprocentowanych w oparciu o stopę referencyjną LIBOR CHF. Tyczy się to sytuacji, gdy sąd krajowy oceni, że umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy. Oznacza to chociażby możliwość uznania przez sąd, że przedmiot umowy uległ zmianie w zakresie, w jakim po usunięciu niedozwolonych klauzul świadczenie nie podlegałoby indeksacji do waluty obcej przy jednoczesnym zachowaniu oprocentowania opartego na stopie LIBOR dla CHF. TSUE nie rozstrzyga kategorycznie czy na gruncie prawa polskiego w takiej sytuacji dochodzi do nieważności umowy, formułując jedynie podstawę do takiego rozstrzygnięcia dla sądów polskich, orzekających na gruncie przepisów krajowych.

TSUE wyjaśnił, że skutki unieważnienia umowy dla konsumenta należy oceniać w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu, a z drugiej strony, do celów tej oceny decydująca jest wola wyrażona przez konsumenta w tym względzie. W praktyce może to oznaczać, że to konsument ma decydujące zdanie w zakresie ewentualnego unieważnienia umowy i może na takie unieważnienie się nie godzić (np. w gdy jego wolą jest dalsze obowiązywania umowy, po uprzednim usunięciu z niej niedozwolonych postanowień).

Trybunał dokonując oceny art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 przyjął, że należy go interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym. Dla kredytobiorców frankowych w Polsce oznacza to w uproszczeniu brak możliwości uzupełniania przez sąd usuniętych klauzul umownych np. dot. ustalania kursu poprzez odwołanie się do średniego kursu NBP lub w zakresie oprocentowania poprzez zastosowanie stopy referencyjnej WIBOR w miejsce LIBOR CHF.

TSUE zwrócił również uwagę, że w świetle kryteriów przewidzianych w prawie krajowym, w konkretnej sytuacji należy zbadać możliwość utrzymania w mocy umowy, której klauzule zostały unieważnione. W takiej sytuacji umowa kredytu pozostaje umową pozbawioną mechanizmu indeksacji, co powoduje, iż de facto mamy do czynienia z kredytem złotowym, który jedynie posiada parametry (marża, oprocentowanie) kredytu walutowego.

Wyrok Trybunału daje bardzo mocne podstawy dla kredytobiorców zainteresowanych unieważnieniem umowy frankowej i już widać jego oddziaływanie na wyroki sądów polskich. Niestety nadal nie mamy jednolitej linii orzeczniczej w zakresie oceny skutków stosowania przez banki niedozwolonych klauzul umownych tj. czy mamy do czynienia z ich nieważnością, czy też możliwością dalszej kontynuacji bez niedozwolonych klauzul (z jednoczesnym zwrotem przez bank na rzecz kredytobiorców nadpłaconych rat, wynikających ze stosowania tych klauzul abuzywnych – tzw. odfrankowienie). Co więcej, wątpliwości dotyczą sposobu w jaki należy dokonać rozliczenia, gdy sąd uzna skutek w postaci nieważności. Jednakże znaczna większość tych problemów dotyczy oceny mniej lub bardziej pozytywnych rozwiązań dla kredytobiorców, co potwierdza znaczny wzrost ilości pozytywnych dla kredytobiorców wyroków, zapadłych już po orzeczeniu Trybunału. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnego podejścia i oceny pod kątem możliwych roszczeń wynikających z zawarcia przez kredytobiorcę określonej umowy.

Łukasz Roszko
radca prawny

Tagi: nieważność, CHF, TSUE, Trybunał, odfrankowienie, C-260/18, kredyty frankowe, franki, unieważnienie, pomoc, kredyt we frankach, wyrok,

Strona korzysta z cookies. Informacje o cookies.