Jaką pracę trzeba wykonywać, aby uzyskać emeryturę pomostową? Analiza przesłanek

W polskim systemie ubezpieczeń społecznych istnieje możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę dla osób pracujących w szczególnych warunkach lub wykonujących pracę o szczególnym charakterze. Jednym z rozwiązań tego typu jest tak zwana emerytura pomostowa, która ma na celu odciążenie pracowników narażonych na szkodliwe czynniki w miejscu pracy. W niniejszym artykule przyjrzymy się, jakie warunki trzeba spełnić, aby móc ubiegać się o emeryturę pomostową, a szczególnie, jakie prace w warunkach szkodliwych pozwalają na jej otrzymanie.

Czym jest emerytura pomostowa?

Emerytura pomostowa to świadczenie przewidziane dla osób, które wykonywały pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub o szczególnym charakterze. Została wprowadzona, aby umożliwić wcześniejsze przejście na emeryturę tym pracownikom, których praca narażała na negatywne skutki zdrowotne, a którzy z różnych przyczyn nie mogą czy nie chcą kontynuować zatrudnienia do osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby uzyskać emeryturę pomostową?

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (dalej jako: ,,ustawa o emeryturach pomostowych”), prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1. urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
2. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
3. ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
4. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
5. po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych.

Należy podkreślić, że jedynie łączne spełnienie wszystkich przesłanek uprawnia do uzyskania prawa do wskazanej emerytury. Przesłanki nabycia prawa do emerytury na podstawie przepisów o emeryturach pomostowych muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych.

Ile trzeba pracować w szczególnych warunkach, aby móc starać się o uzyskanie emerytury pomostowej?

Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (obowiązującym w danym systemie czasu pracy i na danym stanowisku) przez okres minimalny wynoszący 15 lat w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Ustalenie zatem jakie prace faktycznie wykonywał dany pracownik, a nie nazwa zajmowanego stanowiska, przesądza o ewentualnym istnieniu przesłanek do przyznania emerytury pomostowej – postępowanie dowodowe w tym zakresie toczy się jednak przed sądem, a nie przed organem emerytalnym, czyli ZUS-em.

Praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 r.

Przepis art. 4 ustawy o emeryturze pomostowej wymaga również, aby osoba starająca się o uzyskanie emerytury pomostowej, wykonywała również po dniu 31 grudnia 2008 r. prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.

Zgodnie zaś z definicjami zawartymi w ustawie o emeryturach pomostowych:

1. prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
2. prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Tym samym w przypadku wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 r. należy sprawdzić, czy prace te ujęte zostały przez ustawodawcę w wykazie prac stanowiącym załącznik nr 1 i nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Wskazać należy, że ustawodawca znacznie zawęził w ustawie o emeryturach pomostowych prace, które uznaje za wykonywane w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w porównaniu z pracami zawartymi w wykazach do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Nie wszystkie więc prace zawarte w rozporządzeniu znalazły się w załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych.

Pomoc prawnika w uzyskaniu emerytury pomostowej

Procedury i zasady związane z uzyskaniem emerytury pomostowej są dość skomplikowane. Ich zrozumienie wymaga przede wszystkim zagłębienia się w przepisy, ale równocześnie dokonania ich prawidłowej interpretacji.

Jeśli nie wiesz, czy możesz starać się o przyznanie emerytury pomostowej, zapraszamy do kontaktu – wspólnie przeanalizujemy każdą przesłankę uzyskania tego świadczenia, a w przypadku konieczności wniesienia odwołania od negatywnej decyzji pomożemy w jego sporządzeniu i będziemy reprezentowali Cię w tym postępowaniu.