26.02.2024

Trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego w polskim prawie

W polskim prawie rodzinnym pojęcie „trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego” stanowi kluczowy element przy orzekaniu przez Sądy rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód. Obejmuje ono sytuację, w której małżonkowie faktycznie przestają wspólnie żyć jako małżeństwo. Analizując to zagadnienie, warto zwrócić uwagę na definicję tego terminu, jego skutki prawne i zasady orzekania sądów polskich.

Definicja Trwałego i Zupełnego Rozkładu Pożycia Małżeńskiego:

  1. Trwałość:

Rozkład pożycia małżeńskiego musi być utrzymujący się przez pewien czas, co oznacza, że nie jest to przejściowa sytuacja, a jedynie trwałe załamanie relacji małżeńskiej, po której małżonkowie lub jeden z małżonków nie widzi już możliwości powrotu do wspólnego pożycia małżeńskiego
i kontynuacji zawartego małżeństwa.

  1. Zupełność:

Konieczne jest, aby rozkład pożycia był zupełny, co oznacza brak realnych perspektyw
na przywrócenie normalnego życia małżeńskiego.

Skutki Prawne Trwałego i Zupełnego Rozkładu Pożycia:

  1. Podstawy do Rozwodu:

Trwały i zupełny rozkład pożycia jest jedną z podstawowych przesłanek orzeczenia rozwodu przez sąd. Brak zupełności i trwałości rozkładu pożycia małżeńskiego pomiędzy małżonkami będzie powodował oddalenie wniosku o rozwód tj. sąd nie orzeknie rozwodu, ze względu na brak przesłanki trwałości i zupełności rozkładu pożycia małżeńskiego stron.

  1. Procedura:

Rozwód jest orzekany na podstawie orzeczenia sądu, który ocenia, czy istnieje faktyczny rozkład pożycia między małżonkami oraz czy jest on trwały i zupełny.

Pozew o rozwód może być poprzedzony próbą mediacji rodzinnej, mającej na celu znalezienie rozwiązania problemów małżeńskich oraz powrotu przez małżonków do wspólnego, zgodnego pożycia małżeńskiego.

Zasady Orzekania Sądów Polskich:

  1. Dowody na Trwały i Zupełny Rozkład:

Sąd bierze pod uwagę różnorodne dowody przedstawione przez strony, takie jak zeznania świadków, dokumenty, a także dowód z przesłuchania samych małżonków wnioskujących o orzeczenie rozwodu. Postępowanie dowodowe muszą potwierdzać, że pomiędzy małżonkami istnieje trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Zazwyczaj świadkami zdarzeń dotyczących małżeństwa są osoby bliskie – rodzina i przyjaciele – dowód z zeznań tych świadków może być kluczowy dla orzeczenie rozwodu.

  1. Rozważenie Działań Naprawczych:

Sąd może, jeżeli stwierdzi, że istnieją widoki na utrzymanie związku małżeńskiego, skierować strony do mediacji w celu utrzymania związku małżeńskiego. Sąd może skierować strony do mediacji podczas trwania procesu rozwodowego.

Jeśli po przeprowadzeniu mediacji małżonkowie nie dojdą do porozumienia w przedmiocie kontynuacji związku małżeńskiego, może to stanowić dodatkowy argument na korzyść orzeczenia rozwodu.

Jedynie dla przykładu wskazać należy na tezę wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie – I Wydział Cywilny z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt I ACa 2434/15. W wyroku tym sąd wskazał, że: „Związek małżeński dwojga ludzi obejmuje więzi duchową, fizyczną i gospodarczą, których pielęgnowanie i przestrzeganie należy do podstawowych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa (art. 23 KRO). Wspólne pożycie polega więc na istnieniu miedzy małżonkami łączności psychicznej, wzajemnych pozytywnych uczuć, obejmuje współżycie fizyczne, a w dziedzinie gospodarczej przejawia się w prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Łącząca małżonków więź wyraża się także w pozytywnym stosunku uczuciowym małżonków, szacunku, zaufaniu, szczerości. Stosownie do treści art. 56 § 1 KRO, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każde z nich żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. Zupełny rozkład pożycia, zgodnie z jednolitą linią orzecznictwa i stanowiskiem powszechnie przyjmowanym w doktrynie, następuje wówczas, gdy ustaną szczególne więzi łączące małżonków w sferze duchowej, fizycznej i gospodarczej. Natomiast rozkład pożycia małżeńskiego jest trwały, gdy ocena oparta na doświadczeniu życiowym pozwala przyjąć, że na tle okoliczności konkretnej sprawy powrót małżonków do pożycia nie nastąpi.

Podsumowanie:

Trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego w polskim prawie rodzinnym odgrywa kluczową rolę przy orzekaniu o rozwodzie. Skutki tego rozkładu są istotne zarówno dla małżonków, jak i dla dzieci. Warto pamiętać, że w sytuacjach trudnych, profesjonalna pomoc prawnika może być niezbędna, aby zrozumieć proces prawny i chronić interesy stron. Dążenie do mediacji rodzinnej przed złożeniem pozwu rozwodowego może również być korzystne dla znalezienia pozytywnego rozwiązania trudnej sytuacji małżeńskiej, w której znaleźli się małżonkowie.