Godziny pracy
Pon - Pt : 09:00-17:00

W jednym z ostatnich artykułów przybliżyliśmy instytucję zachowku. Nie ulega wątpliwości – prawo spadkowe zabezpiecza interesy członków najbliższej rodziny spadkodawcy. Co jednak – kiedy jako przyszły spadkodawca nie chcemy, aby nasi spadkobiercy – powołani w testamencie – wraz ze spadkiem otrzymali zobowiązanie do uregulowania zachowku (czyli często znacznego zobowiązania pieniężnego wiążącego się nierzadko z postępowaniem przed sądem)?

Jedną z odpowiedzi jest – wydziedziczenie, czyli zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego – pozbawienie w testamencie zstępnych, małżonka lub rodziców prawa do zachowku. 

Wydziedziczenie nie jest jednak w pełni arbitralną decyzją testatora. Ustawa przewiduje zarówno materialne, jak i formalne przesłanki skutecznego wydziedziczenia. 

Po pierwsze bowiem, testator może złożyć oświadczenie o wydziedziczeniu w testamencie w razie wystąpienia za jego życia co najmniej jednej z następujących przyczyn (określonych w art. 1008 k.c.): 

  1. osoba uprawniona do zachowku wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. osoba uprawniona do zachowku dopuściła się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. osoba uprawniona do zachowku uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Po drugie natomiast – przyczyna wydziedziczenia powinna wynikać z treści testamentu. 

Dodatkowym elementem, o którym należy pamiętać składając oświadczenie o wydziedziczeniu do testamentu – jest to, że wydziedziczenie zstępnego nie pociąga za sobą wydziedziczenia jego zstępnych. Tj. przykładowo – jeżeli składamy oświadczenie o wydziedziczeniu swojej córki – nie wydziedziczamy jednocześnie swoich wnuków, który mogą domagać się zachowku. 

Podsumowując – sporządzając testament należy być świadomym, iż nie jest możliwe wystąpienie skutków wydziedziczenia w przypadku wystąpienia przyczyn określonych w art. 1008 k.c. bez zapisu dotyczącego wydziedziczenia w testamencie. Z drugiej strony natomiast – nawet jeżeli formalnie – zapis o wydziedziczeniu w testamencie się znajdzie – ale nie będzie w rzeczywistości „poparty” ww. zachowaniem uprawnionego do zachowku – wydziedziczenie może zostać skutecznie podważone. Ponadto – oświadczenie o wydziedziczeniu nigdy nie będzie – oświadczeniem ogólnym – każdorazowo dotyczy dokładnie określonej przez testatora osoby. 

aplikant radcowski
Magdalena Nowacka

Kancelaria Radców Prawnych K&S Kardasz Staszak to wspólne przedsięwzięcie, które prowadzą radca prawny Krzysztof Kardasz oraz radca prawny Sławomir Staszak. Informacje o Kancelarii dostępne są na jej stronie internetowej - https://www.krp-ks.pl/

Polecane artykuły