Prawo spadkowe

Sprawy spadkowe pojawiają się w życiu najczęściej w najtrudniejszych momentach — po śmierci bliskiej osoby, w atmosferze żałoby i rodzinnych napięć. Prawo spadkowe reguluje, kto dziedziczy majątek, w jakich proporcjach i na jakich zasadach. Kancelaria K&S w Gdańsku i Elblągu prowadzi klientów przez postępowania spadkowe od pierwszej konsultacji, przez stwierdzenie nabycia spadku, po spory o zachowek i ważność testamentu.

Stwierdzenie nabycia spadku i przyjęcie lub odrzucenie spadku

Pierwszym krokiem po śmierci spadkodawcy jest formalne potwierdzenie, kto wchodzi w krąg spadkobierców. Można to zrobić na dwa sposoby: przez notarialny akt poświadczenia dziedziczenia (jeśli nie ma sporu między spadkobiercami) albo w postępowaniu sądowym o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd bada wówczas, czy spadkodawca pozostawił testament, ustala krąg spadkobierców ustawowych i określa wielkość ich udziałów.

Równie ważna jest decyzja o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Na złożenie oświadczenia spadkobierca ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o powołaniu. Brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Jeżeli spadek jest zadłużony, bezpieczniejszym rozwiązaniem bywa odrzucenie. Po nowelizacji z listopada 2023 r. uproszczono procedurę odrzucenia spadku w imieniu małoletnich dzieci — rodzic, który sam odrzucił spadek, może złożyć oświadczenie za dziecko bez zgody sądu opiekuńczego, o ile drugi rodzic się na to zgadza.

Doradzamy klientom, które rozwiązanie jest dla nich korzystniejsze, i pilnujemy terminów procesowych. Przygotowujemy wnioski o stwierdzenie nabycia spadku, oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz reprezentujemy klientów w postępowaniach przed sądami w całym kraju.

Dział spadku i podział odziedziczonego majątku

Stwierdzenie nabycia spadku ustala jedynie krąg spadkobierców i ich udziały — nie przesądza natomiast, kto otrzyma konkretne składniki majątku. Do tego służy dział spadku, który może nastąpić umownie (gdy spadkobiercy są zgodni) lub sądownie (gdy porozumienie jest niemożliwe). W praktyce spory pojawiają się najczęściej wtedy, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, której nie da się podzielić fizycznie, albo gdy jeden ze spadkobierców korzystał z majątku spadkowego z pominięciem pozostałych.

Sąd może podzielić spadek na trzy sposoby: przyznać składniki konkretnym spadkobiercom z obowiązkiem spłaty, dokonać podziału fizycznego lub zarządzić sprzedaż licytacyjną i podział uzyskanej kwoty. Każdy wariant pociąga za sobą inne konsekwencje podatkowe. Pomagamy klientom wybrać rozwiązanie najkorzystniejsze w ich sytuacji i przygotowujemy dokumentację — od wniosku o dział spadku po projekty ugód między spadkobiercami.

Gdy dział spadku obejmuje nieruchomość, konieczne jest uwzględnienie kwestii wieczystoksięgowych, co wymaga współpracy z naszym zespołem specjalizującym się w prawie nieruchomości.

Zachowek, testamenty i spory między spadkobiercami

Zachowek to roszczenie pieniężne przysługujące najbliższym członkom rodziny spadkodawcy (zstępnym, małżonkowi i rodzicom), którzy zostali pominięci w testamencie lub otrzymali mniej niż przewiduje ustawa. Wysokość zachowku wynosi połowę udziału spadkowego, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym — a w przypadku osób trwale niezdolnych do pracy lub małoletnich: dwie trzecie tego udziału. Prowadzimy sprawy o zachowek zarówno po stronie uprawnionych dochodzących zapłaty, jak i spadkobierców, od których zachowek jest żądany. Te postępowania wymagają precyzyjnego ustalenia składu i wartości spadku, co obejmuje m.in.:

• wycenę nieruchomości, przedsiębiorstw i innych składników majątkowych wchodzących w skład spadku
• zaliczenie na schedę spadkową darowizn dokonanych przez spadkodawcę za życia
• ustalenie, czy spadkodawca nie dokonał wydziedziczenia, i ocenę jego skuteczności
• analizę zarzutu przedawnienia roszczenia o zachowek (termin wynosi 5 lat od ogłoszenia testamentu)
• weryfikację, czy spadkobierca może powołać się na zasady współżycia społecznego w celu obniżenia zachowku

Reprezentujemy klientów również w sporach dotyczących ważności testamentu — np. gdy został sporządzony pod wpływem groźby lub w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji. W takich sprawach konieczne jest powołanie biegłych, a postępowanie dowodowe bywa złożone.

Jeśli potrzebują Państwo pomocy w uregulowaniu spraw spadkowych — zapraszamy do kontaktu z kancelarią w Gdańsku lub Elblągu.